Wysoka zawartość kwasów tłuszczowych w mózgu i tkance nerwowej niemowląt sugeruje, że spożycie DHA i AA odgrywa istotną rolę w optymalnym rozwoju czynności umysłowych w okresie ciąży i laktacji.
1. Do randomizowanego badania z podwójnie ślepą próbą włączono 341 kobiet w 18 tygodniu ciąży, które miały przyjmować suplement zawierający kwasy omega-3 lub placebo do 3 miesięcy po porodzie. Przyjmowanie suplementu diety spowodowało znaczący wzrost stężenia DHA w mleku kobiecym. Oprócz tego dzieci urodzone przez matki, których dieta była uzupełniana w DHA, uzyskiwały lepsze wyniki w testach na inteligencję w wieku czterech lat w porównaniu z dziećmi matek przyjmujących placebo. Badacze stwierdzili: "Przyjmowanie przez matkę WNKT podczas ciąży i laktacji może być korzystne dla późniejszego rozwoju umysłowego dzieci"(3).
2. Grupa badaczy z Katedry Psychologii i Zdrowia Dziecka Uniwersytetu Dundee udowodniła, że dzieci karmione mlekiem dla niemowląt z dodatkiem DHA i AA, od urodzenia do czterech miesięcy, wykazywały znacznie lepszą zdolność rozwiązywania problemów w wieku 10 miesięcy, w porównaniu z podobnymi dziećmi, które otrzymywały standardowe mleko dla niemowląt nie zawierające WNKT(6). Ponieważ wcześniej udowodniono, że lepsza zdolność rozwiązywania problemów w wieku dziewięciu miesięcy jest związana z wyższym ilorazem inteligencji i zakresem słownictwa w wieku trzech lat(5), autorzy badania zasugerowali, że "uzupełnienie diety o DHA i AA może być istotne dla rozwoju inteligencji dziecka"(6).
3. Ci sami badacze wykazali również, że wyższe stężenie DHA w ostatnich miesiącach ciąży jest bezpośrednio związane z wczesnym rozwojem poznawczym u czteromiesięcznych niemowląt, związanym z szybszym i bardziej skutecznym przetwarzaniem informacji(7).
4. Badanie z Australii pokazuje, że dzieci kobiet, które dostawały suplement zawierający kwasy omega-3 EPA i DHA w czasie ciąży, miały w wieku 2 lat lepsze wyniki w testach oceniających umiejętności językowe receptywne, średnią długość zdań i słownictwo, od dzieci matek otrzymujących oliwę z oliwek (źródło kwasów omega-9). Ponadto wyższy poziom DHA we krwi pępowinowej wiązał się z lepszą koordynacją ręka-oko w wieku 2 ? lat(2).
5. W badaniu holenderskim z udziałem przeszło 300 dzieci badacze porównywali poziom DHA we krwi pępowinowej przy narodzeniu i rozwój funkcji motorycznych w wieku 7 lat. Wyniki pokazały pozytywną korelację poziomu DHA przy narodzinach z późniejszym poziomem rozwoju funkcji motorycznych(1).
6. Zwiększone spożycie omega-3 DHA podczas ciąży ma pozytywny wpływ na rozwój funkcji poznawczych i motorycznych oraz ostrość widzenia u niemowląt w wieku 6 i 11 miesięcy(4).
Literatura:
Bakker EC et al. Relationship between long-chain polyunsaturated fatty acids at birth and motor function at 7 years of age. Eur J Clin Nutr 2007. In press.
Dunstan JA et al. Cognitive assessment at 2 ? years following fish oil supplementation in pregnancy randomized controlled trial. Arch Dis Child Fetal Neonatal Ed 2006 Dec 21
Helland IB et al. Maternal supplementation with very-long-chain n-3 fatty acids during pregnancy and lactation augments children?s IQ at four years of age. Pediatrics 2003; 111(1): e39-44
Jacobson JL et al. Beneficial effects of polyunsaturated fatty acids on infant development: evidence from the Inuit of Arctic Quebec. The Journal of Pediatrics 2008; 152 (3): 356-364
Slater A. Individual differences in infancy and later IQ. J Child Psychol Psychiatry 1995; 36(1): 69-112
Willatts P et al. Effect of long-chain polyunsaturated fatty acids in infant formula on problem solving at 10 months of age. Lancet 1998; 352(9129):688-691
Willats P et al. A study of the relation of maternal and infant long-chain polyunsaturated fatty acid status to infant cognitive function. Project Reference: K/MRS/50/C2547
Ostrość widzenia
W wielu badaniach oceniano potencjalny związek między rozwojem wzroku i spożyciem kwasów tłuszczowych.
1. W jednym z badań oceniano dzieci w wieku 3,5 roku, które były zdrowymi, urodzonymi w terminie niemowlętami. Karmienie piersią przez ponad cztery miesiące i codzienne spożywanie tłustych ryb (bogatego źródła DHA) przez matkę podczas ciąży było związane z wyższym poziomem rozwoju wzroku(3).
2. W kolejnym badaniu, po karmieniu piersią przez pierwsze sześć tygodni życia, niemowlęta, które zostały odstawione od piersi i otrzymywały mleko dla niemowląt nie zawierające WNKT posiadały znacznie mniejszą ostrość widzenia w 17, 26 i 52 tygodniu życia niż niemowlęta, które po odstawieniu od piersi otrzymywały mleko wzbogacone w WNKT(1).
3. Analiza wyników badania przeprowadzonego z udziałem 39 czteroletnich dzieci, karmionych piersią w okresie niemowlęcym, urodzonych w terminie wykazała związek przyczynowo-skutkowy między ostrością wzroku i stężeniem DHA w mleku matki(2).
Literatura:
Birch EE et al. A randomized controlled trial of long chain polyunsaturated fatty acid supplementation of formula in term infants after weaning at 6 wk of age. Am J Clin Nutr 2002; 75(3): 570-580
Jorgensen MH et al. Is there a relation between docosahexaenoic acid concentration in mothers? milk and visual development in term infants? J Pediatr Gastroenterol Nutr 2001; 32(3): 293-296
Williams C. Stereoacuity at age 3.5 y in children born full-term is associated with prenatal and post natal dietary factors: a report from population-based cohort study. Am J Clin Nutr 2001; 73(2): 316-322
Zapobieganie powstawaniu alergii
Wyniki kilku badań klinicznych nad wpływem kwasów tłuszczowych omega-3 na ryzyko wystąpienia alergii sugerują, że niski poziom kwasów tłuszczowych w mleku matki może zwiększać ryzyko występowania alergii u dziecka, a przyjmowanie kwasów tłuszczowych przez kobietę podczas ciąży może odgrywać istotną rolę w zapobieganiu rozwoju alergii u dziecka(1, 2, 3).
Literatura:
Blumer N, Renz H. Consumption of omega-3 fatty acids during perinatal life: role in immuno-modulation and allergy prevention. J Perinat Med 2007; 35: S12-18
Duchen K et al. Human milk polyunsaturated long-chain fatty acids and secretory immunoglobulin A antibodies and early childhood allergy. Pediatr Allergy Immunol 2000; 11(1): 29-39
Dunstan JA, Prescott SL. Does fish oil supplementation in pregnancy reduce the risk of allergic disease in infants? Curr Opin Allergy Clin Immunol 2005; 5(3): 215-221
Inne potencjalne korzyści dla Dziecka
1. W badaniu przeprowadzonym w USA w r.2002 stwierdzono, że noworodki matek z wyższym stężeniem DHA we krwi miały spokojniejszy i mniej aktywny sen, i mniej przejść ze stanu spania do czuwania, niż w przypadku matek o niższym stężeniu DHA. Inaczej mówiąc: lepiej spały. Zinterpretowano to jako objaw "większej dojrzałości ośrodkowego układu nerwowego" w grupie z wyższym stężeniem DHA(1).
2. Badanie w Skandynawii wykazało, że u potomstwa kobiet, które przyjmowały podczas ciąży suplement diety zawierający DHA zaobserwowano zmniejszenie ryzyka wystąpienia cukrzycy typu I(3).
3. Badanie przeprowadzone w Wielkiej Brytanii wykazało, że uzupełnienie diety w WNKT w okresie niemowlęcym ma związek z niższym ciśnieniem krwi w późniejszym dzieciństwie. Ponieważ ciśnienie krwi w dzieciństwie ma wpływ na ciśnienie w wieku dorosłym, badacze stwierdzili, że wczesne podawanie kwasów tłuszczowych może spowodować zmniejszone ryzyko wystąpienia chorób serca i naczyń w wieku dorosłym(2).
Literatura:
Cheruku SR et al. Higher maternal plasma docosahexaenoic acid during pregnancy is associated with more mature neonatal sleep-state patterning. Am J Clin Nutr 2002; 76(3): 608-613
Forsyth JS et al. Long chain polyunsaturated fatty acid supplementation in infant formula and blood pressure in later childhood: follow up of a randomized controlled trial. BMJ 2003; 3; 326(7396):953
47. Stene LC et al. Use of cod liver oil during pregnancy associated with lower risk of Type I diabetes in the offspring. Diabetologia 2000; 43: 1093-1098
Długość trwania ciąży:
W kilku badaniach klinicznych oceniano wpływ suplementacji kwasami omega-3 na czas trwania ciąży.
1. W jednym z badań wykazano, że u kobiet, które uzupełniały dietę jajkami bogatymi w DHA między 24 a 28 tygodniem ciąży czas trwania ciąży wydłużał się średnio o sześć dni w porównaniu z grupą, która spożywała zwykłe jajka. Wzrosła także waga urodzeniowa, wzrost i obwód główki dziecka, ale te parametry nie osiągnęły znamienności statystycznej. Prowadzący badanie sugerowali jednak, że ten wzrost może być ważnym, pod względem klinicznym, wskaźnikiem lepszego rozwoju wewnątrzmacicznego(3).
2. W kilku przełomowych badaniach przeprowadzonych w Danii oceniano wpływ oleju z ryb bogatego w DHA na ciążę. Wyniki zgodnie pokazywały, że kobiet, które stosują dietę bogatą w kwasy tłuszczowe omega-3, rzadziej rodziły przed terminem, a waga urodzeniowa dzieci była wyższa niż w przypadku kobiet, których dieta była uboga w te kwasy tłuszczowe(1).
3. W jednym z badań, z udziałem 5000 kobiet wykazano, że ryzyko przedwczesnego porodu jest prawie czterokrotnie wyższe w grupie kobiet, które nigdy nie jadły ryb (7,1%) w porównaniu z grupą, która spożywała ryby co najmniej raz w tygodniu (1,9%)(2).
Literatura:
Olsen SF et al. Randomized controlled trials of fish oil supplementation in high risk pregnancies. Fish oil trials in pregnancy (FOTIP) team. BJOG 2000; 107: 382-395
Olsen SF, Secher NJ. Low consumption of seafood in early pregnancy as a risk factor for preterm delivery: prospective cohort study. BMJ 2002; 23; 324(7335): 447
Smuts CM et al. A randomized trial of docosahexaenoic acid supplementation during the third trimester of pregnancy. Obstet Gynecol 2003; 101(3): 469-479
Problemy emocjonalne w okresie okołoporodowym:
Badania nad podawaniem kwasów tłuszczowych kobietom cierpiących na depresję w ciąży i po porodzie wskazują na potencjalny pozytywny wpływ tych kwasów na zmniejszenie objawów depresji oraz zmniejszenie ryzyka wystąpienia depresji poporodowej.
1. Analiza, której poddano przeszło 1400 kobiet z ponad 20 krajów wykazała, że większe spożycie kwasów tłuszczowych omega-3 pochodzących z owoców morza było połączone z wyższym poziomem DHA w mleku kobiet oraz rzadszym występowaniem depresji poporodowej(3).
2. Spowolniony proces wyrównywania niedoborów DHA po porodzie może być związany ze zwiększonym ryzykiem pojawienia się objawów depresyjnych. Należy rozważyć zwiększoną podaż DHA u kobiet w okresie poporodowym(4).
3. Wyniki badania przeprowadzonego w Belgii sugerują, że kobiety w ciąży, u których istnieje ryzyko wystąpienia depresji poporodowej mogą mieć korzyści z profilaktycznego przyjmowania kwasów tłuszczowych omega-3, takich jak EPA i DHA(1).
4. Badanie dotyczące podawania kwasów tłuszczowych omega-3 w depresji poporodowej pokazało, że kwasy tłuszczowe są dobrze tolerowane i mają wpływ na zmniejszenie objawów depresji poporodowej(2).
5. Badanie z udziałem kobiet w ciąży cierpiących na depresję pokazało, że kobiety po 8 tygodniach przyjmowania kwasów omega-3 miały znacząco mniej nasilone objawy depresyjne w stosunku do grupy placebo. Kwasy omega-3 były dobrze tolerowane i nie zanotowano objawów niepożądanych u kobiet i nowonarodzonych dzieci. Badacze podsumowali, że kwasy omega-3 mogą wykazywać korzyści terapeutyczne w depresji w czasie ciąży(5).
Literatura:
De Vriese SR et al. Lowered serum n-3 polyunsaturated fatty acid (PUFA) levels predict the occurrence of postpartum depression: Further evidence that lowered n-PUFAs are related to major depression. Life Sciences 2003; 73: 3181-3187
Freeman MP et al. Randomized dose-ranging pilot trial of omega-3 fatty acids for postpartum depression. Acta Psychiatr Scand 2006; 113: 31-35
Hibbeln JR. Seafood consumption, the DHA content of mothers? milk and prevalence rates of postpartum depression: a cross-national, ecological analysis. J Affective Disorders 2002; 69: 15-29
Otto SJ et al. Increased risk of postpartum depressive symptoms is associated with slower normalization after pregnancy of the functional docosahexaenoic acid status. PLEFA 2003; 69: 237-243
Su KP et al. Omega-3 fatty acids for major depressive disorder during pregnancy: results from a randomized, double-blind, placebo-controlled trial. J Clin Psychiatry 2008; 69(4): 633-634
